PLENARIO

Instituto de Lingua Galega

FRANCISCO FERNÁNDEZ REI

Naceu en Fefiñáns (Cambados) o 30-11-1952. Graduouse en Filoloxía Románica na Universidade de Santiago de Compostela e doutorouse (1979) coa tese O verbo. Contribución á dialectoloxía galega, a primeira que se presentaba en lingua galega na facultade de filoloxía compostelá.

Catedrático de Filoloxía Románica (1992) da Universidade de Santiago de Compostela, deu conferencias sobre o galego moderno en universidades de Estados Unidos e Alemaña. Investigador do Instituto da Lingua Galega (desde 1973 á actualidade), onde forma parte do equipo que está a redactar o Atlas Lingüístico Galego. É responsable do Arquivo do Galego Oral (1992) do citado Instituto.

Participou na recollida do material dos puntos do dominio galego do Atlas Linguarum Europae e do Atlas Lingüístico de España y Portugal, e pertence ó comité galego do Atlas Linguistique Roman. Como membro do ILG é corredactor das Bases prá unificación das normas lingüísticas do galego (1977). Formou parte da comisión da Mesa prá Defensa del Galego de Asturias e da Cultura da Comarca (MDGA), que redactou as Normas ortográficas e morfolóxicas del galego de Asturias (1990). Foi membro fundador de Escola Aberta (1978) e da Asociación de Traductores Galegos (1984). Membro do consello de publicacións como Verba. Anuario Galego de Filoloxía, Cadernos de lingua, Citania. Artes, letras, espectáculos e Luenga e Fablas e A Trabe de Ouro. Publicación galega de pensamento crítico.

Membro numerario electo da Real Academia Galega (1997), membro do Patronato do Museo do Pobo Galego (1998), membro do plenario do Consello da Cultura Galega en representación do ILG (1999), membro do comité científico da Sotziedade Internatzionale de Limba Sarda (1999) e conselleiro de honra do Consello d'a Fabla Aragonesa (1999).

Coordinou e organizou congresos e xornadas sobre o galego e outras linguas románicas minorizadas (sardo, occitano e asturiano) e redactou diversos artigos sobre o galego en distintas revistas especializadas e noutras publicacións. É coautor da entrada "Galego" da Gran Enciclopedia Gallega (1980) e da entrada "Galego" da Enciclopedia Galega Universal (2003).

Sobre as variedades do galego oral publicou o libro Dialectoloxía da lingua galega (Premio Antón Losada Diéguez de Investigación, 1990); o audio-libro A Nosa Fala. Bloques e áreas lingüísticas do galego (1996), en colaboración con Carme Hermida; coordinou e redactou o vol. I Morfoloxía Verbal do Atlas Lingüístico Galego (1990, Premio da Crítica 1991 de Investigación) e o vol. IV Léxico. Tempo atmosférico e cronolóxico (2003), á vez que colaborou no vol. II Morfoloxía non verbal (1995) e no vol. III Fonética (1999).

Sobre a posición do galego, as linguas románicas e a súa minorización publicou moi diversos traballos, entre outros, "Posición do galego entre as linguas románicas" (1988), "A 'questione della lingua galega'" (1991) , "La place de la langue galicíenne dans les clasifications traditionnelles de la Romania et dans les classifications standardalogiques récentes" (1993), "As linguas románicas minorizadas e o seu futuro na era da globalización" (2003) e "Minorización lingüística na Unión Europea: a situación do galego" (2003).

Verbo da elaboración do galego moderno e da lingua literaria publicou, entre outros traballos, "A elaboración do galego moderno. Contribución da traducción galega de I promessi sposi de Manzoni a este proceso" (1998), Ramón Cabanillas, Manuel Antonio e o mar de Arousa. Dúas singraduras na construcción dun idioma para unha patria (discurso de entrada na RAG en 1999), "A lingua medieval e a súa importancia na elaboración do galego moderno" (2001), "Moita costa, pouco mar: o léxico mariñeiro e a construcción do estándar galego" (2003) e "O mar e a poesía galega. Singraduras na construcción da patria da lingua" (2003). Publicou moi diversos artigos sobre a situación do galego de Asturias, León e Zamora e editou Lingua e cultura galega de Asturias (1994), e sobre o "galego" de Cáceres é autor de "As falas de Xálima e a súa relación coa lingua galega" (2000).

Polo que respecta ós traballos sobre outras linguas románicas minorizadas ocupouse do aragonés ("El aragonés, lengua románica (re)emergente", 1999), do sardo ("Lingua, cultura e política en Sardeña. A sociedade e a lingua sarda nas Lettere dal carcere de Antonio Gramsci", 1999) e da situación sociolingüística da República Italiana ("A situación das minorías étnico-lingüísticas da República Italiana", 2001; "Italia: marco legal e situación lingüística", 2003). Con A. Santamarina editou a monografía Estudios de sociolingüística románica. Linguas e variedades minorizadas (1999).